Çocuk Ortopedisi Derneği

Tamam, şimdi tabii bütün gün çalıştık, değişik hastaları karşıladık. Merkezimizde bir akşam, genel bir değerlendirme yapmak için arkadaşlarımızla, fizyoterapistlerimizle ve diğer asistan arkadaşlarımızla bir toplantı yaptık. Bunun sonucunda bazı tedavi kararları aldık. Yoğun bir gündü.

Çocuk ortopedisi merkezleri genelde böyledir. Hastaların bir ön tanısı olur. Yeni gelen hastalarla tanışma, tanı koyma ve tedavi planı çizme süreci başlar. Cerrahi gerekenler, gerekmeyenler, rehabilitasyona ihtiyaç duyanlar, rehabilitasyonun düzenlenmesi, ortez ve protezlerinin yapılması, yürüme cihazlarının değiştirilmesi gibi işlemler yapılır. Yani bu sadece bir ortopedik cerrahi merkezi değildir.

Çocuk ortopedisi merkezi olduğunda işin içinde rehabilitasyon, nöroloji, ortez yapımı ve bunların birbiriyle uyumlu bir şekilde değerlendirilmesi gerekir. Ameliyat yapmayı planladığınız hastalar için öyle bir plan çizmelisiniz ki ameliyattan belli bir süre sonra rehabilitasyonun başlaması gerekiyorsa o da planlanmalıdır.

Fizyoterapist bilgilendirilmeli ya da fizyoterapist sağlanmalıdır. Hasta başka bir şehirde veya başka bir ülkede ise yapılacak cerrahiyle uyumlu bir rehabilitasyon alınması sağlanmalıdır. Bu değerlendirme, sürekli mücadelesini verdiğimiz bir süreçtir. Gelen hastayı değerlendiriyoruz; cerrahi yapmak istiyoruz, yapmak istemiyoruz, beklemek istiyoruz, beklemek istemiyoruz. Sürekli bir şekilde hastanın hayatıyla ilgili karar verip hayatını daha iyi hale getirmeye çalışıyoruz. Çocuk ortopedisi merkezinde yapılan planlama budur. Diğer birçok merkezden farkı da budur.

Biz, bir çocuğun yaşına bağlı olarak, tabii ki büyük bir kısmı 16 yaş altı olduğu için, çocuğun gelecekteki 50, 60, 70 yılını hesap ediyoruz. Bu yüzden birçok şeyi öngörerek planlamalar yapıyoruz ve bu çocukla beraber büyüyoruz.

Bu çocuğun tedavisini, bize Allah ömür verdiği sürece üstlenmek, yönetmek, müdahil olmak ve ekstra katkılar yapmak istiyoruz. Tabii günümüzde pandemi sonrası ortaya çıkan değişik virüsler, insanlardaki kafa karışıklığı, “Çocuğum etkilendi mi, etkilenmedi mi?” soruları üst üste bindi. Ne oldu? Çocuklardaki en küçük bir aksama, içe basma, dışa basma, yorulma ve ağrı gibi durumlar bir anda sinyal verdi ve ailelerde paniğe yol açtı.

Burada tabii durumu çok dikkatli kurgulamak gerekir. Gerçekten bu çocukta bir yakınma mı var, yoksa aile sadece kuşku mu duydu veya eş dost mu müdahil oldu? Bu çocukları göstermeli miyiz?

Bu tabii tehlikeli bir durumdur. Yani “Bu çocukta bir şey yok” diyebilmek ve o çocuğun tanısıyla, hayatıyla ilgili karar vermek çok zordur. O zaman büyük bir sorumluluk altına giriyorsunuz. “Bir şey yok” dediğinizde, bunu kontrollerden sonra mı söylemeliyim, bazı tetkikler mi istemeliyim, yoksa gerçekten bu konuda karar verebilir miyim? Bu düşük bir olasılıktır. Hemen kestirip atmak çok kolay değildir, çünkü çocuklarımız söz konusudur. Dolayısıyla bir aileye tatmin edici, olumlu ya da olumsuz bir tanı koymak gerçekten tecrübe gerektirir. Aynı zamanda bilimsel araştırmalar ve sürekli okumalar da gereklidir.

Mesela bugün birçok topallayan ya da bastığında ağrıdan şikayet eden çocuk geldi. Bir kısmı ikinci görüş için geldi, bir kısmı “Çocuğumda aksama görüyorum” diyerek geldi. Burada en önemli şey eklem sağlığını korumaktır. Aksayan, topallayan ya da bastığı zaman basmaktan çekinen bir çocuk var mı elimizde? Bu geçici mi, olmuş bitmiş mi, tekrarlıyor mu? Yoksa çocuk şu anda da mı basamıyor?

Tabii hedef noktamız, bu olay akut mu? Bu olayın altında bir enfeksiyon mu var? Dizde mi, kalçada mı, ayak bileğinde mi? Bunları ayıklamak gerekir. Bu hafta sonu, Çocuk Ortopedi Derneği olarak çocuklardaki kalça sorunları üzerine konuşacağız ve özellikle de bu tür hastalar üst üste geldi. Ana temamız, aksayan çocuğa yaklaşım.

Bir çocuk aksıyorsa neden aksar? Ayırıcı tanı nedir? Hangi hastalıklardan biri olabilir ya da olamaz? Tabii bunların tehlikelileri, tehlikesizleri ve kronikleri vardır. Tehlikelilerden kurtulmamız gerekir. Ayırıcı tanı burada devreye girer.

Mesela bir enfeksiyon, kalçada septik artrit gibi bir sorun olabilir. Kalça ekleminin iltihaplı bir hastalığı çok tehlikelidir ve ciddi yıkıma yol açar. Kalça eklemi acilen müdahale gerektirir. Bu, hafif topallayan bir çocuk değildir. Eğer bir çocuk bacağının üstüne basamıyorsa bu ciddidir ve böyle bir durumu geçiştiremezsiniz.

Tedavi planlıyorsanız, çocuğun bacağının üstüne ağrısız bir şekilde basması gerekir. Neyse ki kriterler vardır. Eğer belirli laboratuvar testleri pozitifse, bu çocukta bir iltihap vardır ya da yoktur diyebiliyoruz. Bu kriterler bilimsel yayınlardan elde edilmiştir ve tanıyı hızlı bir şekilde koymamıza yardımcı olur.

Bu hafta sonu konuşacağımız diğer problemler arasında geçici sinovitler de vardır. Kalça eklemi veya eklemin çevresindeki zarların iltihabı, altında mikrobik bir şey yoksa daha kolay tedavi edilebilir. İyi bir hikaye, fizik muayene, laboratuvar ve görüntüleme ile tanıyı koyup tedavi edebiliyoruz.