Leg Calve Perthes Hastalığı

Legg-Calve-Perthes hastalığı, kalçanın özellikle 4-6 yaş civarındaki çocuklarda aseptik olarak, yani kalçanın ve femur başının beslenmesinin bozulduğu bir hastalıktır. Nedenini tam olarak bilmiyoruz. 1905-1910 yılları civarında Avrupa’dan üç farklı ortopedi uzmanının eş zamanlı olarak tanımladığı, 100 yıl geçmesine rağmen etiyolojisinde çok fazla ilerleme sağlayamadığımız bir hastalıktır. Bir kalçada olabileceği gibi iki kalçada da olabilir.

İki kalçada da olduğunda tiroid hormonları gibi vücudun tüm sistemlerini gözden geçirmek gerekir. Hormonal bir bozukluk var mı diye değerlendirme yapılmalıdır. Tek kalçada olduğunda ise etiyolojiye yönelik çok fazla bilgi ortaya koyamıyoruz. Ancak olayın nasıl gelişeceğini biliyoruz. Çünkü binlerce çocukta takip edilen süreçler ve literatür bu konuda oldukça güçlüdür. Bu çocuk hangi safhalardan geçecek, bunları biliyoruz. Ayrıca risk faktörlerini ve çocuğun bu hastalığa nasıl yanıt vereceğini de biliyoruz.

Nasıl biliyoruz? Hastalık erken yaşta mı başlamış, kız çocuk mu erkek çocuk mu, femur başının ne kadarı tutulmuş, ne kadar iyileşme potansiyeli var? Bunların hepsi önemlidir. Perthes hastalığı aslında femur başının epifizinin, yani kalçadaki femur başının uzun süre kansız kalması sonucunda başın fragmantasyonla, yani parçalanarak küçülüp vücudun tekrar başı oluşturmasıyla giden bir hastalıktır. İyileşmesi için zamana ihtiyacı vardır.

Biz burada ortopedide ne yapıyoruz? Çocuk ortopedisi olarak net tavrımız, bu başın iyileşme döneminde maksimum sferik vaziyette, yani sağlam bir kalçaymış gibi yuvarlak bir top şeklinde eklemin içinde rahat hareket edebilecek şekilde tutulmasıdır. Teori bu, yaklaşım bu, algoritma budur. Ne yaparsanız yapın, yuvanın içinde femur başı uyumlu bir biçimde, hareket kısıtlılığı olmadan hareketlerine ve yaşamına devam etmelidir. Böylece iyileşme döneminde, yani tekrar kanlanma döneminde normale yakın ya da normal bir eklem oluşturabilsin. Bunun için zamana ihtiyaç vardır.

Bu yüzden hastalık ne kadar erken başlarsa prognoz o kadar iyidir. Ne kadar geç başlarsa, kendini toparlayabilmesi o kadar kritik hale gelir. Geç başladıysa biraz daha dikkatli oluyoruz. Fizik muayenelerimizi yapıyoruz, iki eklemin eşit hareket açıklığını korumaya çalışıyoruz. Fizik tedaviye gönderiyoruz. Gerekirse ufak kas ameliyatlarıyla eklem hareketlerini eşitliyoruz. Yine baktık ki femur başı yuvadan taşıyor, bunu yuvaya uyumlu halde tutmak için bazı kemik ameliyatları ekliyoruz. Ne yaparsak yapalım, yuvayla uyumlu bir femur başıyla bu çocuğu büyütüyoruz.

Bilimsel olarak ispatlandı ki baş ve yuvanın birbirine uyumunu sağlıklı bir şekilde ne kadar yakınlaştırabilirsek, bu çocuk büyümesini tamamladığında o kadar yuvarlak, düzgün, kireçlenmemiş, kıkırdak hasarına uğramamış ve uzun süre eklem ağrısı olmadan yaşamını sürdürebilecek bir ekleme sahip olacaktır.

Perthes hastalığı böyle bir hastalıktır. Hemen iyileşmez, çok iyi takip gerektirir. Büyüme döneminde devam eder. Hangi yaşta başladığı, hangi kalçada olduğu, tek taraflı mı çift taraflı mı olduğu önemlidir. Bu nedenle fizik tedavi, rehabilitasyon ve çocuk ortopedisinin çok iyi takip ettiği vakalarda iyi sonuçlar alabildiğimiz bir patolojidir.